De shareoptie is verrassend soepel.
Apple doet raar
Mathijs Bouman
dinsdag 29 april 2014, 16:23
Share Menu
Stel: u bent de oprichter en eigenaar van een uitzonderlijk goedlopend bedrijf. Van uw omzet is 22% pure winst. Daardoor is uw kaspositie tot absurde proporties gegroeid. Laten we zeggen: op uw bedrijfsrekening staat zo’n $ 150 mrd.
Hoogste tijd om te cashen. U verdient wel een nieuwe auto. Of een boot. Ach, doe allebei maar. Opgewekt loopt u naar de bank. Maar onderweg belt de accountant. ‘Niet pinnen!’, schreeuwt hij. ‘Wat je ook doet, niet pinnen! Lenen, alleen lenen.’
Waarom lenen? U heeft te veel geld, niet te weinig. De accountant legt uit: als je pint, moet je belasting betalen, als je leent, krijg je aftrek. U snap het
en neemt een persoonlijke lening en een tweede hypotheek. Van het geld
op uw rekening blijft u af.
Een belachelijk verhaal? Zeker. Net als het verhaal van Apple. Dat bedrijf heeft ook $ 150 mrd in kas. Apple wil de aandeelhouders verwennen door eigen aandelen in te kopen, maar doet dat niet door de kas aan te spreken.
Apple geeft obligaties uit. Vorig jaar leende Apple zo al $ 17 mrd. Dit jaar wil het bedrijf nog zo’n bedrag ophalen. Het rijkste bedrijf ter wereld leent als een bezetene.
Apple vertoont dit gestoorde gedrag op aandringen van de belastingadviseur. Om de hoge Amerikaanse vennootschapsbelasting te ontlopen laat Apple een groot deel van de winst neerslaan in Ierland. Van de $ 150 mrd in kas, staat $ 132 mrd offshore. Als Apple met dat geld aandelen wil opkopen, moet daar eerst in de VS belasting over worden betaald. Bij de huidige lage rente is lenen goedkoper.
Een ander Amerikaans bedrijf maakt het nog bonter. Farmaconcern Pfizer wil de Brits-Zweedse concurrent AstraZeneca overnemen. Niet omdat Pfizer er zo veel synergiekansen ziet, maar om het buitenlandse kasgeld te gebruiken zonder er in de VS belasting over te betalen. Bovendien kan het fusiebedrijf zo een Britse holding worden, waardoor ook de toekomstige belastingaanslag lager wordt.
Deze twee voorbeelden geven aan hoezeer belastingverschillen het gedrag van multinationals verstoren. Bedrijven kijken niet naar wat bedrijfsmatig zin heeft, maar wat fiscaal voordelig is. Dat verstoort de bedrijfsvoering, en verzwakt zo de economie.
Moet de VS de winstbelasting dan maar verlagen, naar het niveau van de Europese belastingparadijzen? Nee, zo’n race naar de bodem zorgt alleen maar dat andere (verstorende) belastingen omhoog moeten. De enige oplossing is dat de blokken hun tarieven op elkaar afstemmen: de VS iets omlaag, Europa iets omhoog.
Dat is niet eenvoudig. Onderling lukt het Europese landen al jaren niet om winstbelasting te harmoniseren. Zelfs afspraken over de grondslag vallen niet te maken, laat staan over tarieven. Belastingharmonisatie is politiek taboe. De fiscale capriolen van Apple en Pfizer laten zien hoe dom dat taboe is.
Mathijs Bouman is macro-econoom.
